این روزها در اغلب رسانه ها خبرهای بسیاری در مورد پدیده دور پیوند سوپر النینو یا النینوی بزرگ و اثرات آن بر ایران می شنویم و حتی برخی از کارشناسان با تصویر سازی از بارش های آخر الزمانی ناشی از این پدیده آن را پایانی بر خشکسالی مزمن سالهای اخیر می دانند.
پدیده النینو که مربوط به افزایش دمای آب های زیر سطحی در پهنه شرقی و مرکزی اقیانوس آرام می باشد معمولاً تاثیر مستقیمی بر آب و هوای ایران ندارد ولی تاثیرات غیر مستقیم آن بر منطقه خاورمیانه و مشخصاً ایران به شکل گرمای بسیار زیاد در فصل تابستان (از اواسط تیرماه تا اوائل مهر ماه) همچنین ثبت دماهای بالاتر از نرمال در فصل پائیز و افزایش حجم بارش ها در فصول پائیز و زمستان در مناطق داخلی فلات ایران و همچنین وقوع سیلاب های تابستانی در دامنه های غربی رشته کوه زاگرس و ارتفاعات البرز مرکزی و جنوبی می باشد و به همین دلیل است که بسیاری از کارشناس پدیده النینو را برای ایران خوش یمن و مبارک می دانند.
اما حساب سوپر النینوی امسال از النیوی نرمال جدا است چرا که در سوپر النینو تقریباً سه چهارم سطح اقیانوس آرام درگیر پدیده النیوی بسیار قوی شده و دمای و رطوبت هوا در اکثر نقاط دنیا افزایش می یابد که این به معنی تابستان بسیار گرم تر و بسیار مرطوب تر در نیمکره شمالی زمین و افزایش ریسک بارش های سیل آسا و هوای فوق داغ حاره ای در مناطق غربی آسیا و مشخصاً فلات ایران و دشت های عراق و سوریه می باشد.
نکته مهم در این میان آن است که قدرت و شدت سوپر النینوی سال جاری تقریباً در ۱۵۰ سال گذشته بی سابقه بوده لذا پیش بینی اثرات آن از طریق الگوی سالهای قبل تقریباً غیر ممکن است و بر همین اساس کارشناسان مجبورند صرفاً با اتکاء به داده های فعلی و با کمک مدل سازی های رایانه ای حوادث پیش رو را حدس بزنند.
البته تا اینجای کار اغلب مدل های هواشناسی برای ماه های اکتبر (اواسط مهرماه) تا مارس (اسفند ماه) سال ۲۰۲۶ افزایش بین ۵۰ تا ۲۰۰ درصدی بارش ها نسبت به بلند مدت را برای اغلب نقاط ایران پیش بینی کرده اند که بیشترین سهم افزایش بارش ها مربوط به دامنه های مرکزی و غربی زاگرس (استان های کردستان،کرمانشاه،لرستان ،ایلام و شمال خوزستان و چهارمحال و بختیاری) و کمترین افزایش مربوط به مناطق جلگه ای حاشیه دریای مازندران است و می توان سال آبی آینده (اول مهر ۱۴۰۵ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۶) را پر بارش تر از نرمال دانست که البته این به معنی ورود به دوره بلند مدت ترسالی نیست.
اما جدای از ترسالی و بارش های بیش از نرمال نیمه دوم سال ۱۴۰۵ ، آنچه که باعث نگرانی شده افزایش بیش از حد دما در تابستان پیش رو می باشد.
در همین رابطه سازمان جهانی هواشناسی هشدار داد که جهان باید برای مواجهه با یک النینو شدید آماده شود. این پدیده باعث افزایش دمای کره زمین میشود و احتمال ثبت رکوردهای گرمایی جدید را بالا میبرد.
اثرات سوپر النینو بر منطقه آبسرد
آب و هوای منطقه آبسرد دماوند به عنوان یک دشت مرتفع واقع در دامنه های جنوبی البرز عموماً از سه جریان سرد شمالی ، گرم و مرطوب جنوب غربی و گرم و خشک جنوب شرقی تاثیر می پذیرد که تاثیر هر یک از این جریانات با توجه به فصل متفاوت است ولی بطور کلی در نیمه دوم سال ، شهر آبسرد تحت تاثیر مستقیم دو جریان سرد شمالی و گرم و مرطوب جنوب غربی قرار دارد و در فصل تابستان عموماً تحت تاثیر جریان گرم و خشک جنوب شرقی قرار داشته و به همین دلیل تابستان های آبسرد معمولاً خشک و کم بارش است.
در سالهای انینو (و به احتمال زیاد در سالهای سوپر النینو) در ماه های سرد جریان گرم و مرطوب جنوب غربی به شدت تقویت می شوند و در ماه های گرم نیز جریان گرم و خشک جنوب شرقی با تغییر ماهیت تبدیل به جریان بسیار گرم و مرطوب می شود.
بدین ترتیب در ماه های گرم سال های النینو هوای فوق العاده گرم و مرطوب از سمت جنوب شرقی و اقیانوس هند به سمت دامنه های البرز گسترش یافته و ثبت دماهای بسیار بالاتر از نرمال را سبب می گردد که البته نفوذ هوای مرطوب به سمت دامنه های البرز و صعود این هوای مرطوب بر روی ارتفاعات البرز موجب تشکیل توده های همرفتی و بارش های محلی بر روی قلل و ارتفاعات می گردد که در صورت نفوذ توده های خنک از سمت شمال این جریانات همرفتی به شکل وحشتناکی تقویت شده و زمینه ساز بارش های فوق سنگین و سیل آسا در دامنه های جنوبی البرز (مناطق حدفاصل طالقان در غرب تا فیروزکوه و شهمیرزاد در شرق) شده و در منطقه ما نیز زمینه برای وقوع سیلاب های مهیب فراهم می گردد.
لذا می توان نتیجه گرفت که دمای هوای منطقه ما در تابستان های سالهای النینو و سوپر النینو بسیار گرمتر از نرمال و ظرفیت وقوع سیلاب های محلی نیز در منطقه ما بیشتر می گردد.
از سوی دیگر در پائیز و زمستان های سال های النینو با غلبه جریانات گرم و مرطوب جنوب غربی بارش ها بیشتر از نرمال و دمای هوا نیز بیشتر از سالهای مشابه می گردد و این به معنی افزایش بارش باران در پائیز و کم شدن ماندگاری برف در زمستان می گردد.
بطور کلی در ماه های پیش رو هوای آبسرد تحت تاثیر النینو و سوپر النینو ، بسیار گرم تر از نرمال خواهد بود و هر چند بارش ها در ماه های سرد سال بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش خواهند داشت ولی بارش برف عموماً به شکل برف های مرطوب و حجیم و پفکی کم دوام خواهد بود که همین حجیم بودن برف باعث چند برابر نشان داده شدن برف باریده شده می گردد.
به هر روی ما امیدواریم که بارش های زمستان پیش رو بتواند اندکی از کم بارشی سالهای اخیر و بحران کم آبی منطقه آبسرد دماوند را جبران نماید.
