جنگی که در بامداد روز جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ بین ایران و اسرائیل (به نیابت از آمریکا) شروع شده بود عاقبت بر پایه پلتفرم اسلام پاکستان که در روز ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ مورد توافق اولیه بین ایران و آمریکا قرار گرفته بود ،خاتمه یافت.
این تفاهم نامه اولیه که گامی کلی برای تعیین چارچوب مذاکرات بلند مدت و توافقات نهایی آتی محسوب می گردد در ۱۴ بند به بیان حدود کلی مذاکرات پیش رو بین ایران و آمریکا می پردازد.
متن کامل این یادداشت تفاهم که شب گذشته به شکل مجازی بین ایران و آمریکا به امضاء رسید به شرح زیر می باشد:
۱. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله لبنان، را اعلام میکنند و متعهد میشوند از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی، پایان دائمی جنگ در همه جبههها از جمله لبنان و سایر مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۲. ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و در امور داخلی یکدیگر دخالت نکنند.
۳. دو طرف متعهد میشوند حداکثر ظرف ۶۰ روز، با امکان تمدید با توافق متقابل، درباره توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند.
۴. بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، آمریکا روند رفع محاصره دریایی و هرگونه مزاحمت یا مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز آن را بهطور کامل پایان خواهد داد. در این مدت، رفتوآمد کشتیها متناسب با بازگشت حجم تردد پیش از جنگ، از سوی ایران از سر گرفته میشود. همچنین آمریکا متعهد میشود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت ایران خارج کند.
۵. جمهوری اسلامی ایران متعهد میشود با حداکثر تلاش خود، به مدت ۶۰ روز عبور ایمن کشتیهای تجاری را بدون دریافت هزینه، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس تضمین کند. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز میشود و با توجه به لزوم رفع موانع فنی و نظامی و مینروبی توسط ایران، ظرف ۳۰ روز بهطور کامل برقرار خواهد شد. ایران همچنین با سلطنت عمان و سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس درباره مدیریت آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی، گفتوگو خواهد کرد.
۶. آمریکا متعهد میشود همراه با شرکای منطقهای، طرحی قطعی و مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران با ارزشی دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار تدوین کند. سازوکار اجرای این طرح، ظرف ۶۰ روز و در قالب توافق نهایی مشخص خواهد شد. آمریکا متعهد میشود تمامی مجوزها، معافیتها و اجازههای لازم برای انجام تراکنشهای مالی مربوطه را صادر کند.
۷. آمریکا متعهد میشود در چارچوب زمانبندی مورد توافق در توافق نهایی، تمامی انواع تحریمها علیه ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، مصوبات شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همه تحریمهای یکجانبه آمریکا (اعم از اولیه و ثانویه) را لغو کند. دو طرف اهمیت حیاتی موضوع رفع تحریمها را به رسمیت شناخته و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوع در مذاکرات اعلام میکنند.
۸. جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید میکند که به دنبال دستیابی یا توسعه سلاح هستهای نخواهد رفت. دو طرف توافق کردهاند درباره سرنوشت ذخایر مواد غنیشده، طبق سازوکاری که متقابلاً بر سر آن توافق خواهند کرد، تصمیمگیری شود و حداقل روش مورد استفاده، رقیقسازی مواد در داخل ایران تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. همچنین دو طرف درباره موضوع غنیسازی و سایر مسائل مرتبط با نیازهای هستهای ایران، بر اساس چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی تعیین خواهد شد، گفتوگو خواهند کرد. توافق نهایی، مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۹. تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ خواهد شد. ایران وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ میکند و آمریکا نیز تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای بیشتری به منطقه اعزام نخواهد کرد.
۱۰. آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان رفع کامل تحریمها، وزارت خزانهداری این کشور مجوزهای لازم برای صادرات نفت خام، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن از سوی ایران و همچنین همه خدمات مرتبط، از جمله مبادلات بانکی، بیمه، حملونقل و غیره را صادر کند.
۱۱. آمریکا متعهد میشود پس از اجرای این یادداشت تفاهم، تمامی داراییها و منابع مالی مسدود یا محدودشده ایران را برای استفاده در دسترس قرار دهد. دو طرف درباره نحوه آزادسازی این داراییها در جریان مذاکرات توافق خواهند کرد. این منابع، چه در حسابهای فعلی باقی بمانند و چه منتقل شوند، باید برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که بانک مرکزی ایران تعیین کند، کاملاً قابل استفاده باشند. آمریکا متعهد میشود همه مجوزها و مجوزهای قانونی لازم را صادر کند.
۱۲. دو طرف توافق میکنند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی به توافق نهایی ایجاد شود.
۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ و استمرار اجرای آنها، آمریکا و ایران مذاکرات مربوط به توافق نهایی را صرفاً درباره سایر بندها آغاز خواهند کرد.
۱۴. توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.
حال باید منتظر ماند و دید که آیا این تفاهم نامه اولیه بک توافق نهایی ختم می گردد یا خیر؟
